Uy izlayotgan ijarachi ko‘pincha bitta xato qiladi: og‘zaki kelishuvga ishonib, shartnoma va ro‘yxatni keyinga suradi. Egasi ham soliqdan qochib qog‘ozdan qochadi. Bu «tejamkorlik» ijarachiga qimmatga tushadi. Toshkentda ijaraga uy olganda vaqtincha propiska va uzoq muddatli shartnoma bo‘lmasa, uyning o‘zi qimmatlashadi.
Relocost.ru ma’lumotiga ko‘ra, Toshkentda uyni qisqa muddatga yoki uzoq muddatli shartnomasiz olish odatiy ijaradan 30–40 foiz qimmat. Egasi noaniqlikni, tez-tez yangi odam qidirishni va bo‘sh turish xavfini shu ustama bilan qoplaydi.
Qisqa kelishuv nega qimmat
Raqam bilan. Chilonzorda 2 xonali uy bu hafta o‘rtacha 5 882 900 so‘m. Hujjatsiz, «bir-ikki oy turib turaman» sharti bilan kirsangiz, egasi 30 foiz ustama bilan oyiga qariyb 7,6 million so‘rashi ehtimoli katta.
Mirzo Ulug‘bekda 2 xonali uy o‘tgan haftadagi 7 683 700 so‘mdan bu hafta 7 071 200 ga tushdi. Narx tushayotgan paytda uzoq muddatli shartnoma tuzib, hozirgi arzonroq narxni qotirib qo‘yish eng to‘g‘ri qaror. Shartnoma bo‘lmasa, qish o‘rtasida narx ko‘tarilganda egasi ham ko‘taradi.
Rasmiy shartnoma faqat yashash huquqi emas, narxdan himoya ham. Bss.uz yozishicha, 2026-yildan ijara haqining o‘zgarishi soliqda faqat E-ijara tizimida qo‘shimcha kelishuv ro‘yxatga olingan sanadan hisobga olinadi, qog‘ozda imzolangan kundan emas. Egasi narxni oshirmoqchi bo‘lsa, buni E-ijara orqali rasmiylashtirib, soliqni ham to‘lashi kerak. Shu jarayonning o‘zi ko‘p egani asossiz oshirishdan to‘xtatadi.
E-hujjat orqali propiska qanday ishlaydi
Ijarachini eng ko‘p o‘ylantiradigani vaqtincha ro‘yxat. Ko‘pchilik buni hali ham pasport stolidagi navbat deb biladi. Jarayon raqamlashgan, uydan chiqmasdan bo‘ladi.
Relocost.ru yozganidek, ijarachini vaqtincha ro‘yxatga olishni egasi e-hujjat.uz sayti orqali onlayn qiladi, odatda ko‘chib kirgan kuni. Sizdan faqat pasport yoki ID karta ma’lumoti. Egasi tizimga kirib, ma’lumotni kiritadi va ijara muddati tugaguncha ro‘yxatga qo‘yadi. Besh daqiqa.
Bu endi huquq emas, zarurat. E-ijara va soliq platformalari mahalla tizimi bilan tobora chuqur ulanmoqda, «mahalla yettiligi» o‘z hududidagi haqiqiy yashovchini yashirin ijarachidan ajratib turadi. Propiskasiz yashasangiz, mahalla raisi yoki profilaktika inspektori kelganda noqulay ahvolga tushasiz; yomon holatda egasi jarimadan qo‘rqib, uyni zudlik bilan bo‘shatishni so‘raydi. Kutilmagan ko‘chish xarajatidan ko‘ra boshidan qonuniy qilgan arzon.
Qaysi tumanda rasmiy kelishuv oson
Ba’zi egalar soliq sababli shartnomaga qat’iy qarshi. Ijarachilar orasidagi yana bir yanglish fikr: soliq egasining bo‘ynida bo‘lgani uchun u narxni oshirib yuboradi. Amalda soliq ijaraga nisbatan katta emas: Uchtepada 2 xonali uyni 5 319 500 so‘mga olsangiz, oylik solig‘i qisqa muddatli ijaradagi 30 foizlik ustamadan ancha arzon.
Eng yaxshi yo‘l rieltorsiz, egasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdolashish: makler haqidan tejalgan pulning bir qismini egasining soliq xarajatiga taklif qilsa bo‘ladi. Uytopber ko‘rgan e’lonlar bo‘yicha ba’zi tumanlarda egalarning ulushi yuqori.
Sergelida 2 xonali uy o‘rtacha 4 723 500 so‘m, e’lonlarning 20 foizi egasidan. Olmazorda 1 xonali uylar medianasi 4 723 500 so‘m, egalar ulushi 23 foiz. Yunusobodda 2 xonali uy o‘rtacha 6 121 900 so‘m, egalar 17 foiz atrofida. Yashnobodda 2 xonali 6 475 100 so‘m, lekin maklersiz e’lon atigi 10 foiz: bu yerda shartnomaga rozi egasini topishga ko‘proq vaqt ketadi.
Uyni ko‘rayotganda egasi bilan ochiq gaplashing: uzoq turmoqchisiz, shuning uchun E-ijara shartnomasi va e-hujjat ro‘yxati kerak. Faqat egalarning e’lonlari kerak bo‘lsa, @uytopber_bot tuman va byudjet bo‘yicha saralaydi. Shartnoma va ro‘yxatni ko‘chib kirgan kuningizdayoq egasi bilan bitta ekranda yakunlashni qoida qiling. «Ertaga qilamiz» degan ro‘yxat ko‘pincha qilinmaydi.
Toshkentda maklersiz uy izlayapsizmi?
Egasidan chiqqan e’lonlar bepul kanalda: @uytopber. Tuman va narx bo‘yicha filtr — botda. Bugungi narxlar: tumanlar bo‘yicha jadval.
Botni ochish — @uytopber_bot
