O‘zbekistonda 152 mingdan ortiq talaba ijarada yashaydi, bu jami talabalarning 20,5 foizi, deb yozadi Gazeta.uz. Sentyabr o‘rtasida ularning Toshkentdagi qismi yotoqxonadan joy ololmay yana uy qidirishga tushdi. Uy egalari buni biladi. Narx ro‘yxati aynan shu haftalarda qayta ko‘rib chiqiladi.
Talabaga uy berishga ko‘p egalar ikkilanadi: uyni toza saqlaydimi, pulni o‘z vaqtida beradimi. Shunga qaramay, bir nechta tumanda ijarachilarning asosiy qismi aynan talabalar.
Tumanlar bo‘yicha narx
Kuz boshida narx sakradi. 14-sentyabrdagi Domtut tahlilida chekkadagi byudjet bir xonali uylar o‘rtacha 300–380 dollar, markazda 550–800 dollar va undan yuqori.
Talabalar esa bir xonali uyni kam oladi. Odatda ikki-uch kursdosh qo‘shilib 2 yoki 3 xonali uy izlaydi. Uytopber ko‘rgan e’lonlar bo‘yicha Olmazorda 2 xonali uy bu hafta o‘rtacha 5 919 795 so‘m. Bu yerda Milliy universitet va Texnika universiteti, talab tushmaydi. O‘tgan haftadan beri narx salkam 500 ming so‘mga ko‘tarildi.
Yunusobodda ham shunday. Domtut bu tumanda 2 xonali uylarni kuzda 500–700 dollar deb yozadi. Uytopber bazasi tasdiqlaydi: o‘tgan hafta 5,3 mln so‘m bo‘lgan median bu hafta 6 470 750 so‘m. Bir haftada million so‘mdan ortiq.
Mirzo Ulug‘bek va Shayxontohurda, xalqaro universitetlar atrofida, yana ham baland. Mirzo Ulug‘bekda 2 xonali uy o‘tgan hafta o‘rtacha 5,9 mln so‘m edi, bu hafta 7 091 220 so‘m. Shayxontohurda 6 488 603 so‘m.
Arzonroq kerak bo‘lsa, Sergeli yoki Bektemir. Sergelida 2 xonali uy o‘rtacha 4 729 840 so‘m, Bektemirda 4 141 679 so‘m. Universitetgacha yo‘l uzoq, lekin farq oyiga ikki million.
Propiska: qonun loyihasi nimani o‘zgartiradi
Uy topildi, endi vaqtinchalik ro‘yxat, ya’ni propiska. Egalar shartnoma tuzishdan ham, talabani ro‘yxatga qo‘yishdan ham qochadi. Sabablaridan biri qonundagi ijtimoiy norma: har bir ro‘yxatga olinuvchiga ma’lum kvadrat metr kerak, shuning uchun kichik kvartiraga 4–5 talabani qonuniy joylab bo‘lmaydi.
Avgustda e’lon qilingan qonun loyihasi shu to‘siqni olib tashlamoqchi. Gazeta.uz yozishicha, hujjat talabalar ijarada yashaydigan kvartiralarni propiskadagi maydon normasidan ozod qiladi. Loyiha kuchga kirsa, egasi bitta uyda turgan barcha kursdoshlarni ro‘yxatga qo‘ya oladi. Hozircha bu loyiha, qonun emas.
Shartnoma va soliq
Ba’zi egalar soliqdan qochib talaba bilan faqat og‘zaki kelishadi. Qog‘ozsiz talabani istalgan kuni chiqarib yuborish mumkin, hech qayerga shikoyat ham qilolmaydi.
Soliq qo‘mitasi qo‘llanmasiga ko‘ra, ijara shartnomasi ijara.uz tizimida elektron imzo bilan ro‘yxatdan o‘tkazilishi majburiy. Soliq hisobi o‘zi yuradi, yashirish qiyinlashdi.
Shartnomada narxni past ko‘rsatish ham foyda bermaydi. Bss.uz tushuntirishicha, kelishilgan to‘lov davlat belgilagan eng kam stavkadan past bo‘lsa ham, daromad solig‘i shu eng kam stavkadan hisoblanadi. Toshkentda bu stavkalar 2,0 gacha hududiy koeffitsiyent bilan boradi, markazda soliq chekkadan og‘irroq. Buxgalter.uz yozganidek, 2026-yilgi E-ijara yangilanishi yer uchastkalari uchun eng kam stavkani bekor qildi, kvartiraga bu tegmaydi.
Arzonroq va xavfsizroq qanday topiladi
Ko‘pchilik bo‘lib 3–4 xonali uy olish hali ham eng arzon yo‘l. Uchtepada 3 xonali kvartira bu hafta o‘rtacha 6 511 775 so‘m. Besh talaba tursa, har biriga 1,3 mln so‘m atrofida tushadi, bir xonalini yolg‘iz olishdan ancha kam.
Makler haqi alohida xarajat. E’lonlarning katta qismini rieltorlar beradi va odatda birinchi oylik to‘lovning 50 foizini so‘raydi. Uytopber bo‘yicha bu hafta poytaxtdagi e’lonlarning atigi 24 foizi uy egasidan. Chilonzorda 15 foiz, Yunusobodda 14 foiz. Faqat egalarning e’lonlari kerak bo‘lsa, @uytopber_bot ularni tuman va narx bo‘yicha ajratib beradi.
Egasi bilan uchrashganda o‘zingiz haqingizda ikki og‘iz gapiring: darsdan keyin ishlaysizmi, pulni kim beradi, ota-ona kafil bo‘la oladimi. Egalar buni so‘rashga uyaladi, lekin eshitsa yumshaydi. Kalitni olishdan oldin muzlatkichdan tortib kranigacha ishlayotganini ko‘ring va shartnomani ijara.uz orqali o‘tkazishni so‘rang. Egasi «keyin» desa, keyin bo‘lmaydi.
Toshkentda maklersiz uy izlayapsizmi?
Egasidan chiqqan e’lonlar bepul kanalda: @uytopber. Tuman va narx bo‘yicha filtr — botda. Bugungi narxlar: tumanlar bo‘yicha jadval.
Botni ochish — @uytopber_bot
