Uy ko‘rgani borganda egasidan bu gapni eshitgansiz: «Rasmiy shartnoma qilsak, narxga yana ellik dollar qo‘shiladi». Toshkentda ijara solig‘i 2026-yilga kelib qog‘ozdagi qoida emas, oylik to‘lovning qatori bo‘lib qoldi. Soliq idorasi egalarni nazoratga olgan, egalar esa hisobni ijarachiga uzatmoqda.
UzDaily yozishicha, 2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekistonda 580 300 dan ortiq ijara shartnomasi ro‘yxatdan o‘tgan va ular orqali byudjetga 634,8 milliard so‘m soliq tushgan. Egalar soliqdan qochib qutula olmayapti. Lekin bu pul oxir-oqibat ijarachining hamyonidan chiqmoqda.
Hisoblashning yangi tartibi
Ko‘p ijarachi egasi nega aynan shu summani «soliq» deb so‘rayotganini tushunmaydi. Gazeta.uz ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yilda Toshkentda turar joy ijarasi uchun soliqqa tortishdagi eng kam stavka kvadrat metriga 30 000 so‘m. Ustiga zonalar: Buxgalter.uz xabariga ko‘ra, Toshkent shahar Kengashi 2026-yil 1-yanvardan soliq zonalari bo‘yicha eng kam stavkaga 1,9 gacha oshiruvchi koeffitsiyent tasdiqlagan.
Misol. Miroboddan 50 kvadrat metrlik 2 xonali uy oldingiz, markaz, koeffitsiyent 1,9. Egasi shartnomaga «oyiga 1 million so‘mga berdim» deb yozsa ham, soliq idorasi ishonmaydi: 50 × 30 000 × 1,9 = 2 850 000 so‘m, eng kam baza shu. Egasi shu summadan yoki undan yuqori bo‘lgan real ijaradan 12 foiz daromad solig‘i to‘laydi. Oyiga 342 ming so‘mdan kam emas.
Kim to‘laydi
Qonun bo‘yicha bu jismoniy shaxslarning daromad solig‘i: kvartiradan daromad olayotgan egasi o‘z cho‘ntagidan to‘lashi kerak.
Bozorda esa yozilmagan qoida ishlaydi. Vaqtincha ro‘yxat (propiska) kerak bo‘lsa yoki bolani mahalliy maktabga bermoqchi bo‘lsangiz, E-ijara shart; egasi shu paytda soliqni oylik to‘lovga qo‘shib qo‘yadi. Talabalar va viloyatdan kelgan yosh oilalar bu yukni ko‘proq ko‘taradi, chunki ularga qog‘oz boshqalardan ko‘ra kerakroq.
Tumanlarda real narx
Koeffitsiyent eng baland markazda narx sakragan. Uytopber ko‘rgan e’lonlar bo‘yicha Mirobodda barcha uylar o‘rtacha 10,64 million so‘m; 2 xonali uy o‘tgan haftadagi 8,28 milliondan 9,46 millionga chiqdi. E’lonlarning atigi 6 foizi egasidan. Makler shartnoma va soliq xarajatini hisobga olib, talab baland markazda narxni tushirmaydi.
Chilonzor barqarorroq: 2 xonali uy bu hafta o‘rtacha 5,87 million. Yunusobodda 6,49 million. Bu tumanlarda koeffitsiyent markazdagidek emas, tebranish ham yumshoqroq.
Byudjeti cheklanganlar uchun Bektemir: 1 xonali uy bu hafta o‘rtacha 2,95 million so‘mgacha tushdi (o‘tgan hafta 4,72 million). Egalarning ulushi 25 foiz. Egasi bilan vositachisiz gaplashib, soliqni ikkiga bo‘lish yoki narxni tushirish imkoni bu yerda ko‘proq.
Shartnomasiz arzonroqmi
Ba’zi egalar «shartnomasiz yashasang, arzonroq qilaman» deydi. Ijarachi uchun bu tavakkal.
Birinchisi, uchastka noziri tekshiruvda rasmiy shartnomasiz yashayotganingizni topsa, jarima. Ikkinchisi, shartnoma bo‘lmasa egasi istalgan kuni narxni oshiradi yoki chiqarib yuboradi, shikoyat qiladigan joy yo‘q. E-ijara ro‘yxati aynan shundan asraydi. Ellik dollar tejab, uyni yo‘qotish bo‘ladi.
Maklerga ortiqcha to‘lamaslik va egasi bilan soliqni yuzma-yuz kelishish uchun @uytopber bepul kanalida uy egalarining e’lonlari bor. Makler haqiga ketadigan pulni soliq xarajatiga yo‘naltirsa bo‘ladi.
Uy ko‘rishga borganda narxni gaplashayotgan birinchi daqiqadayoq shartnoma va soliqni so‘rang. Oylik to‘lovga hamma soliq kirganini hujjatda yozib qo‘ying. Shunda qish o‘rtasida egasi «soliq chiqdi» deb kelmaydi.
Toshkentda maklersiz uy izlayapsizmi?
Egasidan chiqqan e’lonlar bepul kanalda: @uytopber. Tuman va narx bo‘yicha filtr — botda. Bugungi narxlar: tumanlar bo‘yicha jadval.
Botni ochish — @uytopber_bot
