Toshkentda makler xizmati haqi 2026 nega 100 foizga chiqdi

Chilonzordan o‘rtacha ta’mirli 2 xonali uy topdingiz, egasi oyiga 5,3 million so‘m so‘rayapti. Eshikni ochgan rieltor esa yana 5,3 million so‘raydi: Toshkentda makler xizmati haqi 2026-yilda shunday, deydi. Kalitni buragani va egasi bilan ko‘rishtirgani uchun bir oylik ijara pulini to‘liq.

Bu istisno emas. AVO Bank kuzatuviga ko‘ra, poytaxtda talab yuqori bo‘lgani uchun ayrim rieltorlar odatdagi 50 foiz o‘rniga birinchi oy to‘lovining 100 foizini so‘ray boshlagan. Kuzda va qimmat tumanlarda bu qoidaga aylanib bormoqda. Ijarachining byudjeti ijara, kommunal va depozitdan keyin endi ikki barobar oshgan makler haqini ham ko‘tarishi kerak.

Qancha bo‘lishi kerak

Makler haqi hech qaysi rasmiy hujjatda belgilanmagan, hammasi og‘zaki kelishuv va bozorning yozilmagan qoidasi. 7,1 millionlik uy olsangiz (Mirzo Ulug‘bekda 2 xonali uylarning bu haftadagi o‘rtacha narxi), odatdagi 50 foiz 3 550 000 so‘m. O‘tgan yillarda shu yagona standart edi.

Markazda murakkabroq. Mirobodda 2 xonali uyning o‘rtacha narxi o‘tgan haftadagi 8,28 milliondan bu hafta 9,46 million so‘mga chiqdi. E’lonlarning atigi 6 foizi egasidan, qolgan 94 foizida vositachi. Makler 100 foiz so‘rasa, faqat kirishning o‘zi salkam 19 million so‘m naqd.

Yakkasaroyda ham shunday: 3 xonali uylar o‘tgan haftadagi 10,6 milliondan qariyb 13 millionga chiqdi, egalarning ulushi 7 foiz. Qizig‘i, katta summalarda rieltorlar ko‘pincha 50 foizga rozi: summaning o‘zi yetarli. Foizni aynan arzon uylarda ko‘taradi, «kam pul ishlayapman» degan vaj bilan.

Nega 100 foiz

Bir nechta sabab bor. Tashkent City kabi premium joylarda yangi 2 va 3 xonali uylar 1 000–1 500 dollar (taxminan 12,8–19,2 million so‘m) atrofida; BirBir.uz ma’lumotiga ko‘ra, bunday qimmat ob’ektlarda 50 foiz saqlanib qolgan. Chekka tumandagi arzon uyda esa makler foizni 100 ga chiqarib oladi.

Ikkinchi sabab talab. Yunusobod kabi katta tumanda (bu hafta 1 xonali uylar o‘rtacha 4,7 million) bitta hamyonbop uyga o‘nlab mijoz navbatda turadi. Makler 100 foiz desa ham, oladigan topiladi. Siz rad etsangiz, orqangizdagi yosh oila yoki ishchilar guruhi ko‘nadi. Vositachi shu navbatdan pul qiladi.

Qanday savdolashish mumkin

Ko‘pchilik makler aytgan summani to‘lashga majburman deb o‘ylaydi. Aslida bu savdo. Uyga borishdan oldin telefondayoq haqini so‘rang. 100 foiz desa, tushiring: «50 foiz to‘lay olaman, egasi ijaradan tushib bersa, sizga ko‘proq beraman» degan gap ko‘p hollarda ishlaydi. Rieltor mijozni yo‘qotgandan ko‘ra yon berishni afzal ko‘radi.

Ikkinchi yo‘l, xarajatni egasi bilan bo‘lish. Egasi ham uyni tezroq berishdan manfaatdor; uzoq muddatga shartnoma tuzsangiz, ba’zilari makler haqining yarmini o‘z yonidan to‘laydi. Sergeli yoki Uchtepada egalar ko‘proq yon beradi: Uchtepada 2 xonali uy 5,9 million atrofida barqaror, bu yerda egasi bilan til topishish markazdan oson.

Depozit bilan makler haqini aralashtirmang. Depozit uydagi jihoz uchun egasiga beriladi va shartnoma oxirida qaytadi. Rieltorga berilgan pul qaytmaydi. Har so‘mni nima uchun to‘layotganingizni biling.

Qaysi tumanda egasini topish oson

Qo‘shimcha xarajat yoqmasa, egasini qidiring. Bu hafta markazdan uzoqlashgan sari rieltorsiz e’lon ko‘payadi: Bektemirda e’lonlarning 29 foizi, Yangihayotda 23 foizi egasidan. Bektemirda 4 va undan ko‘p xonali katta uylarning 43 foizini egalarning o‘zi beradi.

Olmazorda 1 xonali uylarning 22 foizi maklersiz, o‘rtacha narx 4,1 million so‘m, o‘tgan haftadagi 4,7 milliondan ancha tushgan. Shunday uyni vositachisiz topsangiz, kamida 2 million tejaysiz.

Egalarning e’lonlarini tuman va narx bo‘yicha @uytopber_bot ajratib beradi. Bu komissiyadan ham, Telegramdagi soxta e’lonlardan ham asraydi: firibgar ko‘pincha o‘zini makler deb tanishtirib, oldindan pul so‘raydi.

Keyingi safar uy ko‘rgani borganda moliyaviy shartlarni ostonadayoq gaplashing. Hech qaysi qonun sizni bir oylik ijara pulini vositachiga sovg‘a qilishga majburlamaydi. Pul sizniki, kimga qancha berish ham sizning qaroringiz.